Info Consulting: biznesplan, studium wykonalności, analizy finansowe, fundusze unijne

ANALIZA ZADŁUŻENIA

RACHUNEK WYNIKÓW - NAJCZĘSTSZE BŁĘDY

ANALIZA PŁYNNOŚCI

ANALIZA RENTOWNOŚCI

ANALIZA AKTYWNOŚCI

Stopień zadłużenia przedsiębiorstwa bada się analizując strukturę pasywów, poprzez porównywanie rożnych źródeł finansowania. O ile płynność finansowa skupia się na zdolności przedsiębiorstwa do regulowania należności w relatywnie krótkim horyzoncie czasowym, o tyle analiza zadłużenia ma odpowiedzieć na pytanie, na ile bezpieczna jest sytuacja przedsiębiorstwa w wymiarze bardziej fundamentalnym i długoterminowym, jaki jest stopień posiłkowania się w działalności gospodarczej kredytami i efekt dźwigni finansowej.

Przedsiębiorstwa posiłkują się kredytami w celu zwiększenia swoich zysków. Przeprowadzenie wielu przedsięwzięć bez finansowania obcego może się okazać w ogóle niemożliwe. Pomijając sytuacje skrajne, np. ratowanie przed bankructwem, kredytowanie działalności gospodarczej ma sens wtedy, gdy rentowność osiągana z kapitału jest wyższa niż oprocentowanie odsetek. Jeśli taka sytuacja ma miejsce, rodzi się pytanie, jaki poziom zadłużenia gwarantuje stabilne i bezpieczne funkcjonowanie firmy. Zadłużenie pozwala zwiększyć zyski, ale z drugiej strony, przy wysokim zadłużeniu, sytuacja finansowa przedsiębiorstwa staje się bardzo wrażliwa na czynniki niezależne od niego. Są to np. zmiany stóp procentowych czy zmiany kursów walutowych. Niekorzystne odwrócenie koniunktury i konieczność walki konkurencyjnej może również spowodować obniżenie rentowności z kapitału do poziomu niższego niż oprocentowanie kredytów. Czynniki ekonomiczne, które przy braku zadłużenia firmy powodują niewielkie kłopoty finansowe, przy dużym poziomie finansowania obcego mogą doprowadzić firmę do bankructwa.
Dla wąsko pojętej kondycji finansowej w krótkim okresie, każde zwiększenie zadłużenia oznacza jej pogorszenie. Natomiast oczywiste jest, że rozwijanie działalności z uzasadnioną pomocą kapitału obcego sprzyja budowaniu siły firmy w dłuższym okresie. Niemniej wysoki poziom finansowania obcego znacznie zwiększa ryzyko utraty płynności finansowej, o której była mowa we wcześniejszej części tej pracy. Zwiększanie zadłużenia wpływa na zwiększenie wskaźników rentowności z kapitału własnego, ale również na obniżenie wskaźników rentowności odnoszących się do całości kapitału.

Problem finansowania przedsiębiorstwa za pomocą kapitału obcego jest wysoce złożony i niestety o tym, że jego poziom jest zbyt wysoki, właściciele oraz zarząd przekonują się najczęściej, gdy firma wpada w klasyczną spiralę zadłużenia:

Rys.: Przykład spirali zadłużenia
Źródło: opracowanie własne

Wskaźniki zadłużenia

Stopa zadłużenia

(zobowiązania) / (aktywa)

Zobowiązania oznaczają całość długów przedsiębiorstwa. Mogą to być pożyczki bankowe o każdym horyzoncie czasowym, kredyty kupieckie czy wyemitowane obligacje. Wskaźnik ten w najprostszy sposób obrazuje stopień finansowania przedsiębiorstwa ze źródeł obcych, bez rozróżniania ich pochodzenia. Można przyjąć (za [2]), że właściwy poziom tego wskaźnika powinien oscylować między 0,57 a 0,67.

Wskaźnik struktury pasywów

(zobowiązania) / (kapitał własny)

czasami analizowany jako:

(kapitał własny) / (zobowiązania)

Powyższy wskaźnik jest najczęściej używany jako miara stanu zadłużenia firmy, głównie z powodu jego czytelności. Przyjmowało się, że jego wartość (w pierwszej postaci) nie powinna przekraczać relacji 1:1, ale w warunkach stabilnej gospodarki wiele przedsiębiorstw funkcjonuje przy znacznie większym udziale kapitału obcego, dochodzącego do dwukrotności kapitału własnego. W Unii Europejskiej relacja 2:1 (za [1]) uznawana jest za dość wysoką, ale np. w Japonii spotyka się często jeszcze większy udział kapitału obcego. Wysoki stopień finansowania obcego może wpływać pozytywnie na poziom zysku, ale dla stabilności finansowej skutek jest oczywiście niekorzystny.

Wskaźnik dźwigni finansowej

(aktywa) / (kapitał własny)

czasami analizowany jako:

(kapitał własny) / (aktywa)

Im wyższa wartość tego wskaźnika (w pierwszej przytoczonej postaci) tym większy jest stopień posiłkowania się kapitałem obcym i tym większym ryzykiem obciążona jest działalność.

Podobnie jak w ocenie płynności finansowej, przy analizie stopnia zadłużenia nie zawsze wystarczające jest pobranie odpowiednich danych z bilansu firmy. Problem tkwi głównie w wycenie oraz spełnianiu funkcji zabezpieczającej przez konkretne rzeczowe składniki majątku. Aktywa w postaci samochodów mogą zostać względnie skutecznie upłynnione, natomiast np. skomplikowana linia technologiczna służąca do rozlewania soków, mimo swojej dużej wartości, stanowi słabe zabezpieczenie, gdyż w razie potrzeby ograniczenia działalności lub bankructwa, zbycie jej będzie bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Praktycznie więc, pokrycie długu będzie musiało odbyć się z innych składników majątku.

Literatura:

[1] Bednarski L., "Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa", Wyd. AE we Wrocławiu, Wrocław 2003,

[2] Sierpińska M., Jachna T. "Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych" PWN,
    Warszawa 2004,

[3] Couturier A, Fioleau B."Debt level and company efficiency: independence or implication?
     An evaluation of fuzzy implication." European Journal of Economic and Social Systems 14 No 1 2000,

[4] Isenberg D. "The Changing Role of Debt in Bankruptcy" Working Paper No. 31,
     Jerome Levy Economics Institute of Bard College, September 1989,

[5] Polemarchakis H. M., Rochon C. "Debt, Liquidity and Dynamics" CORE Discussion Paper,
     Belgium 1999,